{"id":1439,"date":"2024-02-18T22:12:32","date_gmt":"2024-02-18T21:12:32","guid":{"rendered":"https:\/\/vlaams-haiti-overleg.be\/wordpress\/?p=1439"},"modified":"2024-02-18T22:12:32","modified_gmt":"2024-02-18T21:12:32","slug":"vertieres-haiti-18-november-1803","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vlaams-haiti-overleg.be\/wordpress\/2024\/02\/18\/vertieres-haiti-18-november-1803\/","title":{"rendered":"Verti\u00e8res, Ha\u00efti, 18 november 1803"},"content":{"rendered":"\n

Jean-Claude Bruffaerts et Jean-Marie Th\u00e9odat, Apr\u00e8s Verti\u00e8res. Ha\u00efti, \u00e9pop\u00e9e d\u2019une nation<\/a>, Langres, H\u00e9misph\u00e8res et Maisonneuve Larose, 2023. Bewerking en vertaling Paul De Wolf.<\/h3>\n\n\n\n

In \u201cApr\u00e8s Verti\u00e8res. Ha\u00efti, \u00e9pop\u00e9e d’une nation\u201d analyseren Jean-Claude Bruffaerts en Jean-Marie Th\u00e9odat de veldslag die het sluitstuk vormde van de Ha\u00eftiaanse Onafhankelijkheidsoorlog, \u00e8n meteen ook de uiteenlopende verslagen erover.<\/p>\n\n\n\n

Het boek blikt terug op de slag bij Verti\u00e8res op 18 november 1803, die de onafhankelijkheid van Ha\u00efti tot stand <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

heeft gebracht. Op basis van vier documenten \u2013 de originele tekst is helaas verloren gegaan – die met opmerkelijke verschillen de overgave van de troepen van Napoleon beschrijven, voeren de auteurs een tweeledig onderzoek uit naar de gebeurtenissen zelf en naar de historische verhalen waarin deze zijn opgenomen. De Ha\u00eftiaanse overwinning aldaar op de Franse troepen was het sluitstuk van de onafhankelijkheidsoorlog die in 1791 begon \u00e8n tevens het “symbool van de breuk” waarmee Ha\u00efti een regelrechte uitdaging zou vormen voor alle koloniserende staten, voor het moderne denken en de drang naar emancipatie.<\/p>\n\n\n\n

De auteurs hebben het dus zowel over de aanval op het Franse Fort Verti\u00e8res, dat op een bepaald moment in de eindstrijd cruciaal werd bij de verdediging van de weg naar Le Cap Fran\u00e7ais, als over de plaats van dat gevecht binnen alle tegenstellingen aan de oorsprong van de Ha\u00eftiaanse revolutie. Ze herbekijken ook de dynamiek van die revolutie en brengen een meer verfijnde dialectiek die de interne spanningen, de wisselwerking tussen allianties, het feit dat sommige marrons aan de Franse kant vochten, enz. kan verklaren. Het lijdt geen twijfel dat de heropleving van het plantagesysteem door de Ha\u00eftiaanse revolutionaire leiders (idee van Toussaint Louverture!) en het felle verzet daartegen van de meerderheid van de voormalige slaven de kern vormen van deze dialectiek.<\/p>\n\n\n\n

Dit essay herinnert er ons ook aan hoezeer de herinvoering van de slavernij in Guadeloupe door de Franse staat vanaf juni 1802 een katalysator was voor het verzet van de verschillende spelers in de Ha\u00eftiaanse revolutie. De technische en militaire superioriteit van de Fransen beschermde hen niet tegen de verwoestingen van de gele koorts. Het Franse invasieleger ging gepaard met een superioriteitsgevoel, een gebrek aan terreinkennis en een minachting voor de “inboorlingen” die fataal bleek. Maar er was bovendien ook nog de “triomfantelijke middelmatigheid” van Rochambeau, opperbevelhebber van het Franse leger, een typisch uitvloeisel van Napoleons triomfalisme aan de top van de Franse staat. In dit verhelderende boek poneren de auteurs twee prikkelende stellingen (pagina 90-91): “de revolutionaire ethiek van de voormalige slaven overtreft in moderniteit die van de Franse revolutionairen”. Bovendien is de invloed van de Franse Revolutie op de gebeurtenissen in Ha\u00efti geen eenrichtingsverkeer geweest en moet deze vanaf het begin ook andersom worden gezien: de voortdurende oproer van de slaven in de koloni\u00ebn kan de Franse boeren en arbeiders in de Parijse voorsteden op idee\u00ebn hebben gebracht die, vermengd met weer andere idee\u00ebn, zouden gaan gisten, exploderen en radicaliseren tijdens de revolutie van 1789.<\/p>\n\n\n\n

De versie over 18 november 1803 die nadien vooral in Haiti aan bod kwam, is het epische verslag dat in schoolboeken wordt\/werd gebruikt. Twee Ha\u00eftiaanse historici uit de 19e eeuw, Thomas Madiou en Beaubrun Ardouin, maakten transcripties van de akte die op 19 november 1803 werd ondertekend. Zij hadden ongetwijfeld nog toegang, zo niet tot het offici\u00eble document dat aan Jean-Jacques Dessalines werd overhandigd en nu verloren is gegaan, maar wellicht nog wel tot levende getuigen van de veldslag die in hun tijd niet eens werd beschouwd als d\u00e8 belangrijke gebeurtenis in de Ha\u00eftiaanse geschiedenis, die het nu is geworden. In die versie komen de termen: capitulatie, overgave en de toegestane tijd voor de evacuatie van de Franse troepen aan bod. Er blijven vragen over: waarom werd de akte niet ondertekend door Rochambeau? Wat was de rol van de Engelsen? En dan was er nog de kwestie van de evacuatie van de kolonisten die het eiland wilden verlaten en werden uitgenodigd om op 30 november in te schepen.<\/p>\n\n\n\n

Maar, er bevindt zich ook een versie in de militaire archieven van Vincennes in Frankrijk. Dit is een transcriptie van de hierboven vermelde akte, opgesteld uit het hoofd, en deze keer goedgekeurd door Rochambeau. De auteur, de voorwaarden en de datum van opstelling zijn helaas onbekend. Het origineel is mogelijk door de Engelsen bewaard toen ze op de Franse vloot die Ha\u00efti verliet beslag konden leggen.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

En dan is er nog een derde document, verkocht op een veiling, afkomstig uit de collectie van een notaris, dat nu eigendom is van de Association Ha\u00efti Patrimoine. Kritische analyse van dit document suggereert de handtekening van Rochambeau, terwijl anderen het toeschrijven aan Duveyrier. Het werpt wel de vraag op over het tragische lot van de honderden gewonde en zieke Franse soldaten die ter plekke door hun leiders in de steek werden gelaten; een verschrikkelijke gebeurtenis, een massamoord.<\/p>\n\n\n\n

En ten laatste is er de Frans-Britse capitulatieakte. Die beschrijft de voorwaarden die Rochambeau onderhandelde met de Britten, die de baai van Cap Fran\u00e7ais blokkeerden, voor de evacuatie van zijn troepen. De wens van de Engelsen om de Fransen uit het Caribisch gebied te verdrijven en de volledige buit zelf in beslag te nemen, blijkt duidelijk uit deze tekst van 30 november 1803. Hierdoor ontnamen ze Dessalines een belangrijk startkapitaal voor de nieuwe Staat!<\/p>\n\n\n\n

“Geschiedenis schrijven is een andere manier om de strijd voort te zetten”, schrijven Bruffaerts en Th\u00e9odat. De verschillende historische documenten in “na Verti\u00e8res” tonen betekenis-dragende verschillen. Er is een soort aanhoudend geheugenverlies aan de Franse kant; en er is het hero\u00efsche en epische karakter aan de Ha\u00eftiaanse kant. In beide gevallen bestaat het risico dat de \u2018volledige\u2019 ervaringen uit het verleden worden verdoezeld, en dat de antagonistische dynamieken die vandaag de dag worden gereproduceerd in de voortdurende crisis in Ha\u00efti daarvan nog steeds een gevolg zijn.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jean-Claude Bruffaerts et Jean-Marie Th\u00e9odat, Apr\u00e8s Verti\u00e8res. Ha\u00efti, \u00e9pop\u00e9e d\u2019une nation, Langres, H\u00e9misph\u00e8res et Maisonneuve Larose, 2023. Bewerking en vertaling Paul De Wolf. In \u201cApr\u00e8s Verti\u00e8res. Ha\u00efti, \u00e9pop\u00e9e d’une nation\u201d … <\/p>\n

Lees verder “Verti\u00e8res, Ha\u00efti, 18 november 1803”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1439","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-geen-categorie"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vlaams-haiti-overleg.be\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1439","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vlaams-haiti-overleg.be\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vlaams-haiti-overleg.be\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vlaams-haiti-overleg.be\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vlaams-haiti-overleg.be\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1439"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/vlaams-haiti-overleg.be\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1439\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1442,"href":"https:\/\/vlaams-haiti-overleg.be\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1439\/revisions\/1442"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vlaams-haiti-overleg.be\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1439"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vlaams-haiti-overleg.be\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1439"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vlaams-haiti-overleg.be\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1439"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}